Walter van Hulst

 

Walter van Hulst studeerde bedrijfskunde. Schrijft al meer dan 25 jaar over zeer uiteenlopende onderwerpen, reisde veel, is auteur van diverse boeken en combineert
het maken van verhalen met eind- en hoofdredactie.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Hoofdredactioneel Slow Management 41 Omslag

 

Zo werken transities

 

‘Historische week voor duurzame energie: kantelpunt gepasseerd?’ Woorden van Vincent Dekker, voormalig journalist en eindredacteur van dagblad Trouw. Op de website van die krant schrijft hij nog steeds regelmatig blogs en columns over innovaties en ontwikkelingen op het gebied van groene energie. Begin juli - een paar weken geleden dus - ziet hij in korte tijd een hele reeks opvallende nieuwsfeiten voorbijkomen. Allereerst Tesla-baas Elon Musk, die een foto van de nieuwe en goedkopere Tesla Model 3 de wereld in stuurt. De aankondiging dat Volvo binnen enkele jaren helemaal elektrisch gaat. De Franse president Macron die vanaf 2040 diesel- en benzineauto’s wil uitbannen. De bekendmaking van zeventien Nederlandse gemeenten dat ze voortaan duurzame energie lokaal gaan inkopen van regionale initiatieven. Om maar een greep te doen.

 

Hoopgevende tekenen, die hij graag interpreteert als mogelijk omslagpunt. ‘Het gebeurt niet vaak dat je het gevoel krijgt een kantelpunt in de geschiedenis mee te maken. En natuurlijk is het bloedlink om zoiets te beweren terwijl je midden in zo’n ontwikkeling zit. Maar ik kan het toch niet laten’, schrijft Dekker.

 

Even terug in de tijd. In 1968, bijna een halve eeuw geleden, wordt de Club van Rome opgericht, een particuliere stichting van Europese wetenschappers die hun bezorgdheid over de toekomst van de wereld voor het voetlicht willen brengen. In 1972 verschijnt hun rapport De grenzen aan de groei dat een verband legt tussen economische groei en de gevolgen hiervan voor het milieu. De Club van Rome waarschuwt voor voedseltekorten en het opraken van grondstoffen. Hun boodschap krijgt nog meer impact als een jaar later de oliecrisis uitbreekt. Rolschaatsen op de snelweg tijdens autoloze zondag, weet u het nog? Een keerpunt, verkondigen de media. Nederland en de wereld zullen nooit meer zijn zoals daarvoor.

 

In diezelfde tijd komt het rapport Only one earth: The care and maintenance of a small planet van de Canadees Maurice Strong uit, met bevindingen van tientallen hoog aangeschreven experts uit de hele wereld. Het rapport verschijnt in de aanloop van de allereerste vn-conferentie over milieu, in 1972 in Stockholm. Met Strong, voorheen overigens grootondernemer in de energiesector, als voorzitter.

Twintig jaar later, in 1992, bekleedt Strong opnieuw die functie bij de grote de vn-conferentie over milieu en ontwikkeling in Rio de Janeiro, bekend onder de naam Earth Summit. Duizenden politici, beleidsmakers en medewerkers van ngo’s (niet-gouvernementele organisaties) bespreken daar de thematiek van duurzame ontwikkeling. Dit concept is dan net geïntroduceerd door een commissie onder leiding van de Noorse premier Gro Harlem Brundtland: een ontwikkeling die aansluit op de behoeften van het heden zonder het vermogen van toekomstige generaties om in hun eigen behoeften te voorzien in gevaar te brengen.

 

Premier Ruud Lubbers is er namens Nederland, samen met Jan Pronk, minister van Ontwikkelingssamenwerking. Maurice Strong sluit deze massale maar hoopgevende bijeenkomst af met de woorden ‘een historisch moment voor de mensheid’. Let wel, dit alles speelt zich precies een kwart eeuw geleden af.

 

In 2015, aan het eind van het warmste jaar ooit gemeten op aarde, hebben we de conferentie in Parijs. Maar liefst 195 landen tekenen een ‘historisch klimaatakkoord’ om hun CO2-uitstoot te beperken en daarmee de opwarming van de aarde te beperken tot ruim onder 2 graden in 2100, met als streven 1,5 graad. Het resultaat levert een staande ovatie op voor de voorzitter, de alom geprezen Franse politicus en voormalig premier Laurent Fabius. ‘Deze dag, 12 december 2015, zal een grote dag voor de aarde blijven’, jubelt Hollande, op dat moment nog de Franse president. ‘In Parijs zijn door de eeuwen heen veel revoluties geweest. Vandaag heeft de mooiste en de meest vreedzame plaatsgevonden.’ Maurice Strong maakt deze revolutie helaas niet meer mee, hij overlijdt twee dagen voor de start van de conferentie in Parijs, op 86-jarige leeftijd.

 

Ondertussen is er het nieuws geweest van een andere omslag. De aarde stevent af op een kantelpunt van grote ecologische verschuivingen, die enorme implicaties kunnen hebben voor de mens. Dat is de alarmerende conclusie van 22 vooraanstaande wetenschappers in 2012 in een artikel in het wetenschappelijk tijdschrift Nature. Zo’n kanteling zou biologisch gezien echt een andere wereld opleveren, zegt Anthony Barnosky, hoogleraar integratieve biologie aan de Universiteit van Berkeley en hoofdauteur van de studie. Met alle gevolgen van dien voor de biodiversiteit en ons levensonderhoud, inclusief landbouw, visserij, bos en schoon water.

 

De waarschijnlijkheid en de timing van het kantelmoment zijn moeilijk vast te stellen, geven de wetenschappers toe, maar ze halen signalen aan dat het al over enkele generaties zover kan zijn: de stijgende temperatuur en dier- en plantensoorten die in snel tempo uitsterven. De mate waarin de mens beslag legt op de beschikbare hoeveelheid ijsvrij landoppervlak zien zij als doorslaggevend, met vijftig procent als kritische grens. Met het huidige groeitempo van de bevolking zou dat moment in 2025 al kunnen komen. ‘Als we een zeer onaangename verrassing willen vermijden, moeten we weg blijven van die vijftig procent’, waarschuwt Barnosky.

 

Intussen spreken we steeds vaker over de energietransitie die er moet komen, of is die al gaande, en is begin juli het kantelpunt gepasseerd, zoals Vincent Dekker schrijft? Laten we die week in ieder geval aanstrepen in de agenda, zodat we later weten waar we waren toen het gebeurde.

‘Hoe rijker de wijk, hoe meer Tesla-subsidie’, kopt het platform voor onderzoeksjournalistiek Follow the Money amper een week later. De Rotterdamse transitie-hoogleraar Jan Rotmans reageert op Twitter: ‘Nu rijdt alleen de “elite” elektrisch, over 10 jaar 50%, over 20 jaar 100%. Logisch, zo werken transities.’

 

Walter van Hulst

Hoofdredacteur Slow Management

 

 

 

 

© 2017 Stichting De Snuffelmuis    |    Design Arjen Snijder Het Noorden Communiceert    |    Powered by Muse